Шэнэ Хэлсээн: Еврейнүүдтэ
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:18:02.325872+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Еврейнүүдтэ

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Еврейнүүдтэ

Еврейнүүдтэ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

1

Павелай еврейнүүдтэ бэшэһэн хандалга

Хүбүүгээрээ дамжуулһан Бурханай Үгэ

1^1Урдандаа Бурхан лүндэншэдөөр дамжуулжа элдэб аргаар, олон удаа манай үбгэ эсэгэнэртэ үгэ хэлэдэг байгаа. 2Харин һүүлшын эдэ үдэрнүүдтэ тэрэ Хүбүүгээрээ дамжуулан бидэндэ үгэ хэлэжэ байна. Бурхан Хүбүүнэйнгээ ашаар замбуулин дэлхэйе бүтээжэ, бүхы юумые залгамжалхаар тэрэнээл шэлэжэ абаа гээшэ+.

3Бурханай алдарай туяа сасаруулан,
Бурханай шанар шэнжэтэй байжа,
тэрэ бүхы замбуулин дэлхэйе
өөрынгөө үгын хүсөөр баридаг.

Бүхы хүн түрэлхитэниие нүгэлнүүдһээнь сүлөөлэн,
огторгой дээрэ һүр жабхаланта Бурханай
баруун гарынь болоо+.
4Бурханай Хүбүүнэй нэрэ түрэ

Эльгээмэлнүүдэй нэрэ түрэһөө аргагүй шухала юм,
тиин Хүбүүн өөрөөшье Эльгээмэлнүүдһээ холо дээгүүр юм+.

Бурханай Хүбүүн Эльгээмэлнүүдһээ дээгүүр юм

5«Ши минии Хүбүүмни гээшэш. Мүнөөдэр би шинии Эсэгэшни болооб», – гэжэ Бурхан өөрынгөө Эльгээмэлнүүдэй нэгэндэньшье хэлээ аал? «Би тэрэнэй Эсэгэнь болохоб, тэрэ минии Хүбүүн болохо», – гэжэ Бурхан нэгэшье Эльгээмэл тухай хэлээ аал+? 6Тиихэдэ Бурхан өөрынгөө ууган Хүбүүе газар дэлхэй руу эльгээжэ байхадаа: «Бурханай бүхы Эльгээмэлнүүд тэрээндэ мүргэхэнь болтогой», – гэжэ хэлээ бэлэй. 7Харин Эльгээмэлнүүд тухай: «Бурхан өөрынгөө Эльгээмэлнүүдые һалхин болгоно, өөрынгөө зарасанарые галай дүлэн болгоно», – гэжэ Бурхан хэлээ бэлэй. 8Гэхэдэ Хүбүүн тухайгаа Бурхан: «Ай Бурхан, шинии хаан түрэ хэтэдээ оршохо, ши арад зоноо үнэн зүбөөр захиржа байхаш. 9Ши үнэн зүбтэ дуратайш, зүгөөр ёһо гуримые эбдэхэдэ ехэ дурагүй байдагши. Тиимэһээ Бурхан, шинии Бурхан, шамайе шэлэжэ абаад, нүхэдһөөшни дээгүүр табиба, тиихэдэнь ши ехэл баяртай байбаш», – гэжэ хэлээ бэлэй.

10Тэрэ үшөө иигэжэ хэлээ юм: «Ши, Дээдын Эзэн, анха түрүүн газар дэлхэйе бүтээгээ бэлэйш. Өөрынгөө гараар огторгой тэнгэриие байгуулааш. 11Тэдэ бүтээһэн юумэнүүдшни һүнэхэ, харин ши үлэхэш. Тэдэ юумэнүүдшни хубсаһан мэтэ үмхирхэ. 12Ши тэдэниие хубсаһандал адли эбхэхэш, хубсаһандал мэтэ һэлгэхэш. Харин ши өөрөө хододоо хэбээрээ байхаш, тиин үдэрнүүдшни дууһахагүй».

13Бурхан өөрынгөө Эльгээмэлнүүдэй нэгэндэньшье: «Шинии дайсадые улан дорошни оруултарни ши эндэ, баруун таладамни һуу», – гэжэ хэлээгүй бэлэй+. 14Тиихэдээ Бурханай Эльгээмэлнүүд хэд гээшэб? Тэдэ Бурханда алба хэжэ, абарагдаха ёһотой хүнүүдтэ туһалхаар Бурханай эльгээһэн һүлдэнүүд гээшэ.

2

2^1Тиимэһээ урасхалда абтахагүйн тула бидэ дуулажа абаһан юумэеэ хатуугаар сахижа байха ёһотойбди. 2Манай үбгэ эсэгэнэртэ Эльгээмэлнүүдээр дамжуулан хэлэгдэһэн Бурханай үгэ үнэн зүб байгаа. Тиин тэрэ үгые баримталаагүй, али үгы һаа дуулаагүй хүн хүртэхэ ёһотойл хэһээлтэдэ хүртэдэг байгаа. 3Тиимэ агууехэ абаралгые тоонгүй, бидэ хэһээлтэһээ яажа зугадаха гээшэбибди? Дээдын Эзэн энэ абаралга тухай анхан өөрөө айладхаа юм. Тэрэниие дуулаһан хүнүүд абаралга болбол үнэн юм гэжэ бидэндэ баталан хэлээ бэлэй. 4Бурхан тэрэ гэршэлгэдэ элдэб янзын гайхамшагта үзэгдэлнүүдые болон дүлгэ тэмдэгүүдые нэмэн харуулжа, өөрынгөө һайн дураар Нангин Һүлдэ хайрлажа байгаа+.

5Бидэнэй дурдаһан шэнэ газар дэлхэйе захиржа байхаар Бурхан Эльгээмэлнүүдые табяагүй юм+. 6Харин Нангин Бэшэгэй нэгэ газарта: «Хүн гээшэ юун бэ, яагаад тэрэниие ши мартахагүй байнабши? Хүнэй хүбүүн юун бэ, яагаад ши тэрэниие анхарнабши? 7Ойро зуура тэрэниие ши Эльгээмэлнүүдһээ доогуур байлгааш. Тэрээндэ алдар соло, нэрэ түрэ олгоош, бүтээһэн бүхы юумэнэйнгээ захирагшаар табяаш. 8Бүхы юумые тэрэнэй мэдэлдэ үгөөш», – гэжэ бэшээтэй байдаг.

Бурхан «бүхы юумые тэрэнэй мэдэлдэ үгөө» гэхэдээ, хүнэй мэдэлдэ хамаг юумэ үгөө гэһэн удхатай юм. Тиихэдэ бидэ хүнэй бүхы юумэ мэдэлдээ оруулаад байһыень үшөөл харанагүйбди+. 9Харин ойро зуура Эльгээмэлнүүдһээ доогуур табигдаад, Бурханай үршөөл хайраар бүхы хүнүүдэй түлөө үхэһэн Иисусые бидэ харанабди. Үхэлые дабажа гараад, алдар солодо ба нэрэ түрэдэ тэрэнэй хүртэһые бидэ мүнөө харанабди+. 10Бурхан бүхы юумэ бүтээгөө, бүхы юумэн тэрэнэй тула оршодог. Тэрэ олон үхибүүдые алдар солодоо хүртөөхэ һанаатай байгаа. Тиимэһээ хүнүүдые абаралгада Хүтэлжэ байһан Иисусые Бурхан зоболон дабуулаад, эрхим түгэс болгоо+.

11Арюудхагша ба арюудхагдаһан бүхы хүнүүд нэгэ Эсэгэтэй юм. Тиимэһээ Иисус тэдэниие аха дүүнэрни гэжэ нэрлэхэеэ эшэдэггүй+. 12Иисус: «Би аха дүүнэртээ шинии хэһэн бүхы юумэн тухай хөөрэжэ үгэхэб, тэдэнтэй уулзахадаа би шамайе алдаршуулхаб», – гэжэ Бурханда хэлээ бэлэй.

13Тэрэ үшөө: «Би Бурханда найдажа байхаб», «Бурханай намда даалгаһан үхибүүдтэй би мүнөө эндэ байнаб», – гэжэ хэлээ.

14Үхибүүдэй махабад бэе ба шуһанһаа бүридэһэн хадань Иисус өөрөө тэдэнтэйл адли хүн болоо. Үхэлые эрхэ мэдэлдээ абаад байһан шолмосые өөрынгөө үхэлөөр һүнөөхын тула,+
15үхэлһөө айжа бүхы наһаараа барлагууд байһан хүнүүдые сүлөөлхын тула тэрэ тиимэ юумэ хэһэн байгаа. 16Дээдын Эзэн үнэндөө Эльгээмэлнүүдые дэмжэжэ байгаа бэшэ, харин Абраһамай үри һадаһые дэмжэжэ байгаа. 17Найдабаритай ба үршөөл хайратай Ахамад Санаарта болоод, бүхы хүнүүдэй нүгэлнүүдыень хүлисүүлхын тула Бурханда алба хэжэ байхадаа өөрынгөө аха дүүнэртэй адли болохо ёһотой байгаа юм+. 18Тэрэ өөрөө туршуулжа, зоболон эдлэһэн юм хадаа мүнөө туршалгада ороһон хүнүүдтэ туһалха аргатай юм+.

3

Иисус Моисейһээ дээгүүр юм

3^1Бурханай баһал өөртөө дуудаһан арюун нангин аха дүүнэрни! Баримталжа байһан һүзэгэймнай Ахамад Санаарта болгогдон эльгээгдэһэн Иисус тухай һанажа байгты. 2Бурханай гэртэ ажаллажа байхадаа Моисей ямар үнэн сэхэ, шударга байгша һэм, тон тиигэжэл Иисус энэ ажалые хэжэ байхаар шэлэжэ абаһан Бурхандаа үнэн сэхэ байгаа юм. 3Гэр бариһан хүн гэрһээ үлүү нэрэ түрэдэ хүртэдэг. Тон тиигэжэл Иисусшье Моисейһээ үлүү ехэ алдар солодо хүртэхэ ёһотой юм. 4Бүхы гэрнүүдые ямар нэгэ хүн баряа, харин бүхы юумые Бурхан баряа. 5Моисей Бурханай гэртэ зарасадал адли найдабаритай байхадаа, Бурханай ерээдүйдэ хэлэхэ юумые гэршэлэн хэлэхэ ёһотой байгаа. 6Харин Христос тэрээндэ ороходоо Бурханай гэртэ байһан Хүбүүндэл адли найдабаритай юм. Өөһэдынгөө этигэжэ байһан зориг ба найдабари хадагалжа байбал, бидэ тэрэнэй гэрынь болохобди.

7-11«Үбгэ эсэгэнэртнай сүл губида ябахадаа Бурханиие туршажа, үймөө татаа һэн. Дүшэн жэл соо Бурханай юу хэжэ байһыень хаража байһаншье һаа, тэдэнэр Бурханиие тэндэ шалгаба, туршаба. Тиимэһээ Бурхан тэдэ зондо сухалаа хүрэжэ: „Тэдэнэр ходо эндүүржэ ябадаг, харгы замаарни ябадаггүй“, – гэжэ хэлэһэн байна. Бурхан уур сухалаа хүрэхэдөө: „Амаруулха гэһэн газартаа тэдэниие хэзээшье оруулхагүйб“, – гэжэ тангариглаһан байна. Тиимэһээ таанад Бурханай дуу дуулахадаа, үбгэ эсэгэнэртэйгэйл адляар зүрюу зан бү гаргагты», – гэжэ Нангин Һүлдэ хэлэнэ.

12Аха дүүнэрни, амиды Бурханһаа холодохогүйн тула таанад булта нүгэлгүй, этигэлтэй байхые оролдожо байгты. 13Таанадай хэн нэгэнэй нүгэлөөр хорхойтуулагдан дошхорхогүйн тула, Нангин Бэшэгтэ бэшээтэй «мүнөөдэр» гэдэг үгын маанадта хандажа байхада, та бэе бэеэ үдэр бүхэндэ урмашуулжа байха ёһотойт. 14Хэрбээ бидэ эхилһэн амидаралаа һүүл болоторнь хатуугаар баримталжа байбал, Христосто хабаатай болонобди.

15Нангин Бэшэг соо: «Таанад мүнөөдэр Бурханай дуу дуулахадаа, Бурханай урдаһаа үймөө татаһан үбгэ эсэгэнэртээл адли зүрюу зан бү гаргагты», – гэжэ хэлэгдэһэн байдаг. 16Бурханай дуу дуулаһаншье һаа, урдаһаань үймөө татаһан хүнүүд хэд байгааб? Тэдэнэр булта Моисейн хүтэлбэри доро Египедһээ гараһан хүнүүд байгаа. 17Ямар хүнүүдтэ Бурхан дүшэн жэлэй туршада сухалдажа байгааб? Нүгэлдэ унажа, сүл губида үхэһэн хүнүүдтэ бэшэ аал? 18«Амаруулха гэһэн орондоо тэдэниие хэзээшье оруулхагүйб», – гэжэ Бурхан тангариглажа байхадаа, хэд тухай хэлэжэ байгааб? Урдаһаань үймөө татаһан хүнүүд тухай хэлэжэ байгаа ха юм. 19Этигэл һүзэггүй байһанайнгаа түлөө тэдэ хүнүүдэй Бурханай амаруулха гэһэн орондо орожо шадахагүй байһыень бидэ харабабди.

4

4^1Тэрэ найдуулһан амаралтадань хүртэнгүй үлэшэхэгүйн тула бидэ булта болгоомжотой байха ёһотойбди+. 2Сүл губяар ябаһан зондол тон адли бидэ Һайн Мэдээсэл дуулажа абаһан байгаабди. Тэдэнэр Бурханай үгые дуулаһаншье һаа, һайн болоогүй юм. Ушарынь хэлэхэдэ, тэдэ Бурханай үгые шагнажа байхадаа, тэрэ үгыень этигэл һүзэгтэйгээр тогтоожо абаагүй. 3Харин бидэ, һүзэглэһэн хүнүүд, Бурханай найдуулһан амаралтадань хүртэжэ байнабди. «Уур сухалдаа би тэдэниие амаруулха гэһэн газартаа хэзээшье оруулхагүйб гэжэ тангариглаһан байгааб», – гэжэ тэрэ өөрөө хэлээ.

Газар дэлхэйе бүтээхэ сагһаа хойшо тэрэ ажалаа гүйсэдхэһэншье һаа, тиигэжэ хэлэһэн байгаа+. 4Нангин Бэшэг соо долоодохи үдэр тухай иигэжэ бэшээтэй: «Хэжэ байгаа ажалаа Бурхан долоодохи үдэртөө дүүргэжэ, хэжэ байгаа бүхы ажалнуудһаа долоодохи үдэртөө Бурхан амарба ха». 5«Тэдэниие амаруулха гэһэн газартаа хэзээшье оруулхагүйб», – гэжэ тэндэ баһа бэшээтэй байдаг. 6Һайн Мэдээсэл түрүүн дуулаһан хүнүүд этигэлгүй байһан хадаа амаралтада хүртээгүй. Тиин тэрэ амаралтада хүртээгүй зон үшөө байна+. 7«Мүнөөдэр» гэгдэдэг ондоо үдэрые Бурханай шэлэһыень тэрэ харуулна. Нилээд сагай үнгэрһэн хойно тэрэнэй Давидаар дамжуулан хэлэһэниинь Нангин Бэшэг соо үгтэнхэй байдаг: «Таанад мүнөөдэр Бурханай дуу дуулахадаа зүрхэ сэдьхэлээрээ бү дошхорогты».

8Хэрбээ Бурханай найдуулһан амаралтые Навинай Иисусай үгэһэн байбал, Бурхан тэрэнэй һүүлдэ ондоо үдэр тухай хэлэхэгүй бэлэй. 9Гэхэтэй сасуу Бурхан өөрынгөө хүнүүдтэ субботын амаралтын үдэрые амалаа юм. 10Бурханай найдуулһан амаралтада хүртэһэн хүнүүд өөрынгөө хэрэгүүдһээ амаржа байһан Бурхандал адли баһал хэрэгүүдһээ амаржа байха. 11Этигэлгүй байһанайнгаа тула унаһан тэдэ хүнүүдтэл адли нэгэмнайшье унангүй, тиимэ амаралтада хүртэхын тула бүхы шадалаараа шармайе.

12Бурханай үгэ амиды ба хүсэтэй юм, хоёр талаһаан хурсалуулагдаһан ямаршье эриһээ хурса юм. Тэрэнь һүнэһэ һүлдэ хоёрой уулзалта, бүридэл болон уураг тархи, алишье юумэн хүрэтэр хүрэдэг. Тэрэ зүрхэнэй хүсэлэн ба бодолнуудые шиидхэжэ байдаг+. 13Бурханһаа далда, нюуса юумэн гэжэ үгы. Харин бүхы юумэн тэрэнэй харасада элиржэ, нээгдэжэ байдаг. Тиин бидэ булта тэрээндэ өөһэд тухайгаа тоосоо үгэхэ ёһотой гээшэбди.

Иисус бодото Ахамад Санаарта юм

14Бидэ Бурханай дэргэдэ байһан Бурханай Хүбүүн Иисус гэдэг агууехэ Ахамад Санаартатай ха юмди. Тиимэһээ өөһэдынгөө шүтэжэ байгаа һүзэг этигэлые хатуугаар сахижа ябаял+. 15Манай Ахамад Санаарта бидэнэй ядаруу тулюур байдал тухай һанаагаа зобонгүй ябажа шадахагүй. Тэрэ бидэндэл тон адли бүхы талаһаа туршуулһан байбашье, нэгэшье нүгэл хээгүй юм+. 16Тиин бидэ зоригжожо, буян хэшэгтэй Бурханай хаан шэрээдэ ойртожо үзэел даа. Бидэ маанадтал туһа болохо хэмжээгээр тэндэ үршөөл хайрада хүртэжэ, буян хэшэг олохобди+.

5

5^1Хүнүүдэй дундаһаа шэлэгдэжэ абтаһан ямаршье ахамад санаарта хүнүүдэйл аша туһада Бурханда алба хэхээр табигдадаг. Тэрэ санаарта хүнэй нүгэлые хүлисүүлхэ гэжэ Бурханда тахил тахидаг, үргэл асардаг+. 2Тэрэ өөрөө олон дутагдалнуудтай ушарһаа эндүүржэ, алдуу хэжэ байһан хүнүүдые хүлисэдэг юм+. 3Тиимэһээ тиимэ ахамад санаарта гансал хүнэй хэһэн нүгэлнүүдэй түлөө бэшэ, харин өөрынгөө нүгэлнүүдэй түлөө баһал үргэл үргэхэ ёһотой байдаг+. 4Хүн өөртөө ахамад санаартын нэрэ хүндые олгодоггүй, харин Аарондол адли Бурханай уряалаар ахамад санаарта болодог. 5Тон тиигэжэл ахамад санаартын нэрэ хүндые Христос өөрөө өөртөө зүүгээгүй, харин «Ши минии Хүбүүн гээшэш. Мүнөөдэр би шинии Эсэгэшни болооб» гэһэн Бурхан тэрээндэ ахамад санаартын нэрэ түрые үгөө юм+. 6Нангин Бэшэг соо нүгөө газарта Бурхан: «Мелхиседегэй табиһанаар ши хэтын хэтэдэ санаарта болоод байхаш», – гэжэ хэлэнэ+. 7Газар дэлхэй дээрэ амидаржа байхадаа, тэрэниие абарха аргатай Бурханда Иисус шангаар хүхирэн, нулимсаа гоожуулан зальбараа, тэрэниие гуйгаа. Иисусай номгон, үнэр шударга байһан хада Бурхан тэрэниие дуулаа һэн+. 8Бурханай Хүбүүн байһаншье һаа, зоболонгуудые дабан тэрэ хүнэй үгөөр байжа һураа+. 9Эрхим түгэс болоходоо, тэрэ үгыень дууладаг бүхы хүнүүдэй мүнхын абаралгын эхиниинь болоо+. 10Тиигээд Мелхиседегэй заяаһанаар Бурхан тэрэниие ахамад санаарта болгожо табяа юм.

Этигэл һүзэгөө урмашуулха тухай

11Энэ талаар бидэ олон юумэ хэлэхэ байгаабди, гэхэтэй хамта таанадай ойлгосо доройтоһон тула тайлбарилжа үгэхэмнай ехэл бэрхэшээлтэй байна+. 12Саг хугасаагаар багсаахада таанад багшанар болоод байха байгаат, харин Бурханай Үгын түрүүшын хэшээлнүүдые таанадта дахин дабтаха хэрэгтэй болоод байна. Хатуу хоол барихын орондо таанад һүгөөр ундалха болонот+. 13Һүгөөр тэжээлгэжэ байһан хүн бүхэн үнэн зүбые, буруугай ушарые илгаха туршалгагүй үхибүүн гээшэ. 14Хатуу хоол бэеэ хүсэһэн хүнүүдэй эдеэн юм. Тэдэ хүнүүд туршалга дадалгатай хадаа һайн, муу хоёрые илгаха аргатай байдаг+.

6

61-2Христосой һургаалай түрүүшын хэшээлнүүдые хойноо орхижо, урагшаа дабшаял. Хэрэггүй ажалнуудаа орхижо, Бурханда һүзэглэхэ, уһаар арюудхаха болон гараараа адислаха тухай, үхэһэн хүнүүдэй амидырха, хэтын зарга шүүбэри тухай һургаалай һуури дахин табиха хэрэггүй++. 3Бурханай зүбшөөбэл, бидэ энэниие бэелүүлхэбди.

4Һүзэг этигэлээ алдаһан хүнүүд яажа дахин гэм хэхэеэ болёод, Бурханда хандахаб? Тэдэнэр нэгэ үедэ Бурханай гэрэл туяада ябаа, тэнгэриин бэлэг абажа, Нангин Һүлдые тогтоожо абаһан байгаа+. 5Тэдэнэр өөһэдынгөө туршалгаһаа Бурханай үгэ һайн гэжэ мэдээ, ерээдүйн зуун жэлүүдэй хүсэ шадал мэдэжэ абаа. 6Тиибэшье тэдэнэр һүзэг этигэлээ алдаа. Тэдэниие дахин нүгэлһөөнь Бурханда хандуулха аргагүй юм. Юундэб гэхэдэ, тэдэнэр Бурханай Хүбүүе дахин хэрээһэндэ хадажа, тэрэниие хүнүүдэй урда гутааха ха юм.

7Оло дахин орожо байһан бороогой уһаар уһалагдаад, эдлэжэ байгаа эзэдтээ аша туһатай ургаса үгэжэ байһан газар Бурханай үршөөлдэ хүртэнэ. 8Харин тиихэдэ хашаг болон буртаг үбһэ ургуулһан газар юундэшье хэрэггүй, Бурханай хараалда арай хүртөөгүй, галда шатаагдаха хойшолонтой байдаг+.

9Инаг хайрата нүхэдни, маанадай иигэжэ хатуугаар хэлэжэ байһаншье һаа, таанад үлүү һайн нүхэсэлдэ байнат, тиимэһээ абарагдахат гэжэ найданабди. 10Бурхан болбол найдабаритай үнэн сэхэ юм. Тэрэ хэһэн хэрэгүүдыетнай, бусад һүзэглэгшэдтэ туһалһан, мүнөөшье туһалан, өөртэнь үзүүлһэн хайра дурыетнай мартахагүй+. 11Таанадай найдажа байһан юумэнэй үнэн зүб байхын тулада таанадай хүн бүхэн эсэстэ хүрэтэрөө зүдхэмжэтэй байһай гэжэ хүсэнэбди+. 12Таанадые залхуурангүй, һүзэг этигэлтэй, тэсэбэритэй байгаад, Бурханай найдуулһан юумые хүлеэжэ абадаг хүнүүдтэл адли байхыетнай хүсэнэбди+.

13Бурхан Абраһамые найдуулхадаа, найдуулһанаа бэелүүлхэб гэһэн дашаа тангариг үгэһэн байгаа. Өөрһөөнь дээгүүр хүнэй үгы юм хада Бурхан өөрынгөө нэрээр тангариглаһан байгаа+. 14«Би шамайе үршөөл хайрадаа хүртөөхэб, олон үри һадаһадые шамда хайрлахаб гэһэн үгөө үгэнэб», – гэжэ Бурхан Абраһамда хэлээ бэлэй. 15Абраһам ехэл тэсэбэритэй байжа, Бурханай найдуулһанда хүртэһэн байгаа. 16Бидэ тангариглахадаа өөһэдһөө ехэ дээгүүр хүнөөр тангаригладагбди, тиин тангариг ямаршье арсалдаа заргалдаае үгы хэдэг юм. 17Найдуулһан юумыень абаха ёһотой байһан хүнүүдтэ эрхэ хүсэлөө хубилгахагүй байһанаа элеэр харуулхын тулада Бурхан найдуулгаа тангаригаараа баталһан байгаа. 18Бурханай худалаар хэлэжэ болохогүй, хубилдаггүй хоёр юумэн бии юм. Тиимэһээ бидэ урдамнай оршожо байһан найдуулга хатуугаар адхаад, ехэтэ урмашажа, Бурхантай хамтархадаа хоргодохо газар олобобди. 19Тэрэ найдалга манай амиин бархагтал мэтэ юм. Тэрэ найдалга аюулгүй, бата, тэнгэриин һүмын хүшэгэй саагуур досоонь ородог юм+. 20Тиихэдэ Иисус бидэнэй аша туһада урдамнай тиишээ ороод, Мелхиседегэй заяаһанаар хэтын хэтэдэ ахамад санаарта болоо бэлэй+.

7

Христос мүнхэдөө бодото ахамад санаарта юм

7^1Мелхиседек болбол Салимай хаан, Дээдын Бурханай санаарта байгаа юм. Абраһамай дүрбэн хаашуулые дараад, дайнһаа бусажа ябахадань, Мелхиседек тэрээнтэй ушаржа үршөөл хайрадаа хүртөөгөө бэлэй. 2Тиин Абраһам байһан юумэнэйгээ арбанай нэгэн хубиие Мелхиседегтэ үгэһэн байгаа. (Мелхиседегэй нэрынь нэгэ удха болбол «үнэн сэдьхэлэй хаан»; тиихэдэ Салимай хаан байһан хадань тэрэнэй нэрэ үшөө «энхэ тайбанай хаан» гэһэн удхатай). 3Тэрэ эхэ эсэгэгүй, угай бэшэггүй; тэрэнэй түрэһэн гү, али үхэһэн тухай гэршэлгэ байдаггүй. Тэрэ Бурханай Хүбүүндэ тон адли, мүнхэдөө санаарта байха юм.

4Тэрэнэй агууехэ байхые таанар харагты. Манай үбгэ эсэгэ Абраһам дайнда олзолһон бүхы юумэнэйнгээ арбанай нэгэ хубиие тэрээндэ үгэһэн байгаа. 5Санаартадаар табигдаһан Левиин үри һадаһад Хуулиин ёһоор баһал Абраһамай үри һадаһад байһан өөрынгөө аха дүүнэрһээ, Израилиин арад түмэнэй олзын арбанай нэгэ хубиие суглуулха эрхэтэй. 6Мелхиседек болбол Левиин үри һадаһан бэшэшье һаа, Абраһамһаа арбанай нэгэ хубииень абаад, Бурханай найдуулгада хүртэһэн тэрэ Абраһамые үршөөл хайрадаа хүртөөгөө+. 7Үршөөлдөө хүртөөжэ байһан хүнэй үршөөгдэжэ байһан хүнһөө үлүү дээгүүр байһаниинь арсашагүй. 8Эндэ арбанай нэгэ хубиие суглуулжа байдаг санаартад үхэлтэ хүнүүд юм, харин тэндэ арбанай нэгэ хубиие абаһан Мелхиседек амиды гэжэ гэршэлэгдээтэй юм. 9Абраһамай арбанай нэгэ хубиие түлэхэдэ, Левийшье (үри һадаһадынь арбанай нэгэ хубиие суглуулдаг) өөрөө баһал түлөөһэ үгэһэн болоно. 10Мелхиседегэй Абраһамтай уулзахада Левий үшөө түрөөгүй, харин үбгэ эсэгэ Абраһамайнгаа досоонь байгаа гэжэ хэлэхэдэ болоно.

11Израилиин арадта үгтэһэн Хуулиин ёһоор левидүүд санаартан болоо. Хэрбээ левидүүд түгэс түгэлдэр санаартад байбал, Аароной табиһанаар бэшэ, харин Мелхиседегэй заяаһанаар ондоо санаартын гаража ерэхын хэрэг үгы һэн даа. 12Санаарталгын ээлжэлгэ хубилбал, Хуулииншье тогтоолнууд хубилгагдаха ёһотой байдаг. 13Бидэнэй дурдаһан Дээдын Эзэн ондоо обогой хүн байгаа, тиин обогойнь нэгэшье хүн санаартын алба гүйсэдхэдэггүй бэлэй. 14Дээдын Эзэн болбол Иудын обогой гэжэ һайн мэдээжэ юм. Санаартад тухай асуудал хүндэхэдөө Моисей энэ обог тухай юушье хэлээгүй һэн+.

15Мелхиседегтэл адли ондоо санаартын бии болоһониинь эндэһээ бүри элеэр харагдана. 16Тэрэ Хуулиин ёһоор гү, али тогтоолоор бэшэ, харин дууһашагүй амидаралай хүсөөр санаарта болоо юм. 17«Мелхиседегэй заяаһанаар ши хэтын хэтэдэ санаарта байхаш», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+. 18Хуушан тогтоол бирагүй, аша туһагүй байһан дээрэһээ мүнөө хүсэгүй болгогдонхой+. 19Моисейн Хуули ямаршье юумые эрхим түгэс болгоогүй. Тиимэһээ маанадай Бурханда ойртохын тула мүнөө бүри һайн найдуулга үгтэнэ+.

20Тиихэдэ үшөө Бурханай тангариг үгтөө. Ондоо хүнүүдэй санаарта болоходо Бурхан тиимэ тангариг үгөөгүй һэн. 21Харин Иисус болбол Бурханай тэрээндэ үгэһэн тангаригай ёһоор санаарта болоо юм: «Дээдын Эзэн „Ши хэтын хэтэдэ санаарта байхаш“ гээд тангариглаа юм, тиин хэлэһэн үгөө бусаажа абахагүй»+.

22Энэ илгаа Иисусые баһал бүри һайн хэлсээнэй найдабари болгоно+.

23Ондоошье илгаа байгаа: бусад санаартад үхэдэг ушарһаа ехэ олон байгаа. 24Харин Иисусай мүнхэ амидаржа байһан хадань тэрэнэй санаартын албан баһа мүнхэ юм. 25Тиимэһээ зониие үргэлжэ абаржа байха аргатай тэрэ санаарта хэтын хэтэдэ амиды байжа, тэрээгүүр дамжан Бурханда ерэһэн хүнүүдэй түлөө Бурханай урда гуйдаг юм+.

26Үнэндөө Иисус маанадтал хэрэгтэй Ахамад Санаарта юм. Тэрэ болбол арюун нангин; харата хэрэгүүдые үйлэдөөгүй, нүгэл шэбэлдэ унаагүй; нүгэлтэ зонһоо илгаруулагдаад, тэнгэридэ дэгдүүлһэн байгаа+. 27Ондоо ахамад санаартадтал адли түрүүн өөрынгөө нүгэлнүүдэй түлөө, һүүлдэнь арад зоной нүгэлнүүдэй түлөө үдэр бүхэн үргэл асарха тэрээндэ хэрэггүй. Тэрэ нэгэтэ, тиихэдэ хэтын хэтэдэ өөрыгөө үргэл болгон үргөө+. 28Моисейн Хуули дутагдалнуудтай хүнүүдые ахамад санаартаар табидаг, харин Хуулиин һүүлдэ үгтэһэн Бурханай тангариг хододоо эрхим түгэс Хүбүүниие ахамад санаартаар табяа юм+.

8

Христос болбол Шэнэ Хэлсээнэй дамжуулагша ба Ахамад Санаарта юм

8^1Хэлэжэ байһан юумэнэймнай гол удха: бидэ тэнгэридэ Үндэр дээдэ түрэлтын баруун талада һууһан Ахамад Санаартатайбди+. 2Тэрэ болбол хүнүүдэй гараар бариһан бэшэ, харин Дээдын Эзэнэй бодхооһон бодото майханда, хамагай нангин газарта ахамад санаартынгаа үүргэ гүйсэдхэжэ байна+.

3Ямаршье ахамад санаарта Бурханда үргэл асархаар, тахил тахихаар табигдадаг юм, тиин манайшье Ахамад Санаарта үргэхэ юумэтэй байха ёһотой+. 4Хэрбээ тэрэмнай газар дэлхэй дээрэ байбал, санаарташье бэшэ байха һэн, юундэб гэхэдэ, газар дэлхэйн санаартад Хуулиин ёһоор лэ үргэлнүүдые асардаг юм. 5Тэдэ санаартад ажалаа хэхэдээ үнэн дээрээ тэнгэриин юумые һажаана, тэнгэриин юумэнэй һүүдэрынь лэ болоно. Тиимэл юумэн Моисейтэй тохёолдоо һэн. Тэрэнэй майханаа татаха гэжэ байхада, Бурхан тэрээндэ: «Хада дээрэ шамда харуулагдаһантайл адляар бүхы юумые хэ», – гэжэ хэлээ бэлэй+. 6Үлүү һайн найдуулга дээрэ үндэһэлһэн Бурханай болон тэрэнэй хүнүүдэй хоорондохи Иисусаар дамжаһан хэлсээн хэды ехэ һайн гээшэб. Тон тиигэжэл Иисуста мүнөө тэдэ санаартадта ороходоо бүри эрхим түгэс албан тушаал үгтөө+.

7Хэрбээ түрүүшын хэлсээн дутагдалгүй байбал, хоёрдохи хэлсээнэй хэрэг үгы байха һэн даа+. 8Зүгөөр Бурхан арадаа зэмэлэн, иигэжэ хэлэбэ: «Израилиин арадтай болон Иудын арадтай шэнэ хэлсээн баталха үдэрнүүд ерэжэ байна гээд Дээдын Эзэн хэлэнэ+. 9Энэ хэлсээн тэдэнэрэй үбгэ эсэгэнэрые гарһаань хүтэлэн Египедһээ гаргаха гэһэн үдэр тэдэнтэй баталһан хэлсээндэл адли бэшэ байха. Үбгэ эсэгэнэрынь минии хэлсээе сахидаггүй байгаа, тиимэһээ би тэдэниие тоохоёо болёоб. 10Тэдэ үдэрнүүдэй һүүлдэ Израилиин арадтай баталха хэлсээн иимэ: хуулинуудаа тэдэнэй һанал бодолдо оруулхаб, зүрхэ сэдьхэлдэнь бэшэхэб. Би тэдэнэй Бурханиинь болохоб, тэдэнэр минии арад болохо гэжэ Дээдын Эзэн хэлэнэ. 11Тэдэнэй хэнииньшье Дээдын Эзэниие мэдэ гэжэ нүхэдөө гү, али аха дүүнэрээ һургахагүй, юундэб гэхэдэ, тэдэ бултадаа багаһаа агууехэ хүрэтэрөө намайе мэдэжэ байха. 12Тэдэнэй нүгэлнүүдые би хүлисэхэб, худал хуурмагыень дахин һануулхагүйб».

Христос эрхим түгэс тахил юм

13Шэнэ хэлсээн тухай хэлэхэдээ Бурхан түрүүшын хэлсээнэй хуушарһые харуулаа, тиихэдэ хуушаржа ба үмхиржэ байһан юумэн мэнэ гэһээр лэ һүнэн һаладаг.

9

9^1Түрүүшын хэлсээн мүргэл тухай тогтоолтой, мүргэлөө хэхэ нангин газартай байгаа. 2Майханай нэгэдэхи таһалгые Нангин Газар гэжэ нэрлэдэг бэлэй. Досоонь зула, шэрээ дээрэ Бурханда үргэгдэһэн хилээмэн табяатай һэн. 3Хоёрдохи хүшэгэй саана Хамагай Нангин Газар байгаа. 4Досоонь алтан шэрээ дээрэ утадаг сан хүжэ, бүхы талаһаан алтаар хушагдаһан Хэлсээнэй абдар, тэрээн соо маннатай[*] алтан домбо, набшалжа байһан Аароной таяг, захяа заабари һиилэгдэнхэй шулуун хабтагайнууд байгаа. 5Абдарай хаабариин, абаралгын газарай дээгүүр тэнгэриин амитад бии һэн. Мүнөө дээрээ энээн тухай тодорхойгоор хэлэһэнэй хэрэггүй.

6Энэ бүхэн ямар ёһо гуримтай байбаб гэбэл, санаартад үдэр бүхэн өөһэдынгөө алба хэхэеэ майханай гадаада таһалгада ородог байгаа, 7харин майханай дотоодо таһалгада жэлдээ нэгэл дахин гансал ахамад санаарта ородог бэлэй. Ахамад санаарта ороходоо өөрынгөө түлөө, арад зоной нүгэл хэжэ байнабди гэжэ мэдэрэнгүй хэжэ байһан нүгэлнүүдэйнь түлөө Бурханда үргэхэ шуһа абажа ородог байгаа+. 8Майханай гадаада таһалгын байха үедэ Хамагай Нангин газарта орохо харгы хаалгаатай байнал гэжэ Нангин Һүлдэ элеэр харуулна+. 9Энэ болбол мүнөөнэй үе сагые зураглаһан бэлгэ тэмдэг болоно. Бурханда үргэгдэжэ байһан үргэл тахилнууд мүргэл хэжэ байһан хүниие гүйсэд абарха аргагүй гэһэн удхатай юм+. 10Энэнь Бурханай шэнэ тогтоол зарлаха үе саг хүрэтэр эдихэ, ууха, янза бүриин арюудхалга сэбэрлэлгын гадна талын заншалнуудтай холбоотой шухала бэшэ юумэнүүд байгаа+.

11Харин Христос ерээдүйн һайн һайханай Ахамад Санаарта болон ерээ. Тэрэнэй алба хэжэ байһан майхан бүри ехэ, улам һайхан юм, тэрэ майхан хүнүүдэй гараар бүтээгдээгүй, тиимэһээ зохёон бүтээгдэһэн энэ газар дэлхэйн хубинь бэшэ+. 12Христос майханда нэгэтэ ороходоол Хамагай Нангин газарта хэтын хэтэдэ ороо, тиин тэрэ тэхын гү, али буха буруугай шуһа тахил болгон абажа ороогүй, харин өөрынгөө аминай ба шуһанай сэнгээр нүгэлнүүдыемнай арилгаа. 13Хэрбээ бузарлагдаһан хүнүүд дээрэ тэхын гү, али бухын шуһа, шатааһан үнеэнэй үнэһэ сасахадань, тэрэ хүнүүдэй бузарынь арилгагдадаг юм бол, 14Христосой шуһан бузарнуудыень бүрин түгэс арилгадаг юм. Тэрэ мүнхын Һүлдөөр дамжуулан өөрыгөө Бурханда үргөө. Тэрэнэй шуһань сэдьхэлыемнай дэмы хэрэгүүдһээ арилгаад, амиды Бурханда алба хэхэ аргатай болгохо+.

15Бурханай уряалһан хүнүүд Бурханай найдуулһан мүнхын үршөөлдэ хүртэхэ. Христос түрүүшын хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байхадань хүнүүдые үйлэдэһэн нүгэлнүүдһээнь сүлөөлөөд, Шэнэ хэлсээ баталха боломжо олгобо+.

16Эдэ хүрэнгэ залгамжалхын тула һүүлшын захяа үгтэдэг. Тиимэ һүүлшын захяа байбал, тэрэ захяа орхиһон хүнэй үхэл баталһан гэршэлгэ хэрэгтэй. 17Һүүлшын захяа орхиһон хүнэй амиды байбал, тэрэ захяань юуншье бэшэ, харин тэрэ хүнэй үхэһэн лэ хойно һүүлшын захяа хүсэндөө ородог. 18Тиимэһээл адхарһан шуһаар баһа түрүүшын хэлсээн баталагдаа. 19Моисей түрүүн бүхы арад зондо захяа заабаринуудые Хуулиин ёһоор тайлбарилан айладхаад, тиигээд бухануудай ба тэхэнүүдэй шуһые уһантай худхаад, иссопой мүшэрөөр ба улайлгаһан нооһоор тэрэ шуһаараа Хуулиин ном болон бүхы арад зониие сасаба ха. 20«Энэ шуһан Бурханай танда заяаһан хэлсээе батална», – гэжэ Моисей хэлэбэ. 21Моисей тон тиигэжэл Майханиие болон мүргэлдэ хэрэглэгдэдэг амһартануудые шуһаар сасаһан байгаа. 22Үнэндөө Хуулиин ёһоор бүхы юумэн шуһаар лэ арюудхагдадаг, тиимэһээ шуһа адхаруулангүй нүгэл сагааруулжа болоогүй һэн.

23Тэнгэридэхи юумые дуряаһан юумэнүүд тиигэжэ арюудхагдаха ёһотой байгаа. Тиигэхэдэ бодото тэнгэриин юумэн бүри һайн тахилаар арюудхагдаха ёһотой+. 24Бодото юумые һажаан хүнэй гараар бүтээһэн Нангин Газарта Христос ороогүй юм. Тэрэ мүнөө манай орондо Бурханай урда зогсохын тулада тэнгэридэ өөртэнь ороо юм+. 25Тиихэдэ иудейн ахамад санаартын Хамагай Нангин газарта жэл болгон ондоо амитанай шуһа абаад ородогтол адляар өөрыгөө оло дахин тахил болгожо байхаар Христос тэнгэридэ ороогүй юм. 26Тиигээгүй һаа, тэрэ газар дэлхэйн зохёон бүтээгдэхэһээ эхилээд оло дахин зобохо бэлэй. Үе сагай эсэстээ хүрэжэ байхада тэрэ өөрыгөө тахил болгон үргөөд, нүгэлые усадхахаар нэгэтэл, гэхэдэ хэтын хэтэдэ ерээ юм+. 27Хүн бүхэн нэгэтэ үхөөд лэ, удаань зарга шүүбэридэ орохо ёһотой+. 28Тон тиигэжэл Христос олон зоной нүгэлнүүдые хүлисүүлхээр өөрыгөө нэгэтэ үргэл болгон асараа бэлэй. Тэрэ хоёрдохиёо нүгэлнүүдые арилгахаяа бэшэ, харин тэрэниие хүлеэжэ байһан зониие абархаяа ерэхэ+.

10

10^1Иудейн Хуули болбол бодото юумэнүүдэй тон зүб хэбынь бэшэ, харин һайн юумэнүүдэй һүүдэрынь лэ гээшэ. Жэлһээ жэлдэ, хододоо нэгэ адли амитадые тахил болгон үргэжэ, Бурханда ерэжэ байһан хүнүүдые Хуули яажа эрхим һайн болгохоб+. 2Хэрбээ Бурханда мүргэл хэжэ байһан хүнүүдэй нүгэлнүүдынь үнэхөөрөө хүлисэгдэһэн байгаа һаа, тэдэ хүнүүд нүгэлтэйбди гэжэ өөһэдыгөө тоолохоёо болёод, тахил үргэхэеэ болихо һэн лэ. 3-4Бухануудай болон тэхэнүүдэй шуһа хүнүүдэй нүгэлнүүдые хэзээдэшье арилгажа шадахагүй юм. Тиимэһээ тэдэниие жэл бүри үргэл болгожо асардаг. Тиигээд тэдэ тахилнууд хүнүүдтэ нүгэлнүүдыень һануулаад байдаг.

5Тиимэһээ Христос энэ газар дэлхэйдэ ерэхэдээ, Бурханда иигэжэ хэлээ юм: «Ши үргэлнүүдые үргүүлхэ болон тахилнуудые тахюулха дурагүй байнаш. Тиихэдэ намда махабад бэе олгоош. 6Нүгэлнүүдые арилгаха гэжэ үргэлэй шэрээ дээрэ үргэгдэһэн бүтэн бүхэлеэрээ шатаагдаһан амитадые, олон тахилнуудые ши һайшаагаагүйш. 7„Ай, Бурхамни, Хуулида нам тухай юун гэжэ бэшээтэй байнаб, тэрэнииел, шинии эрхэ хүсэлые бэелүүлхэеэ би ерэнэб“ – гэжэ би удаань хэлэбэб».

8«Тахил, үргэлнүүдые, үргэлэй шэрээ дээрэ шатаагдаһан амитадые, нүгэлнүүдээ арилгахын тула тахигдаһан тахилнуудыешье ши абаха дурагүй байгааш, тэдэниие һайшаагаагүйш», – гэжэ тэрэ түрүүн хэлэбэ. Эдэ бүхы тахилнуудые Хуулиин ёһоор үргэдэг байһаншье хадань, тэрэ тиигэжэ хэлээ. 9«Ай, Бурхамни, шинии эрхэ хүсэлые бэелүүлхэеэ би ерэнэб», – гэжэ удаань тэрэ хэлэбэ. Тиихэдээ Бурхан бүхы хуушан тахилнуудые болюулжа, орондонь Христосые тахил болгон табина. 10Иисус Христосой Бурханай эрхэ хүсэл бэелүүлэн өөрынгөө махабад бэеые нэгэтэ болон хэтын хэтэдэ үргэл болгон асарһан юм хадань бидэ булта нүгэлнүүдһээн мултаран арюудхагдаһан байнабди+.

11Хэдышье иудейн санаартадай үдэр бүхэн өөрынгөө алба гүйсэдхэн, нэгэ адли юумэеэ оло дахин тахил болгон асардаг байхадань, тэдэ тахилнуудынь нүгэлнүүдые хэзээшье арилгажа шададаггүй. 12Христос болбол нүгэлнүүдэй түлөө нэгэ тахил тахяад, хэтын хэтэдэ Бурханай баруун талада һуугаа+. 13Тэрэ мүнөө дайсадыень хүлэйнь ула доро Бурханай оруулхыень хүлеэжэ байна+. 14Нүгэлнүүдээ арилгажа байһан хүнүүдые Христос нэгэ үргэлөөрөө хэтын хэтэдэ эрхим түгэс болгоо.

15Нангин Һүлдэшье энээн тухай бидэндэ гэршэлэн хэлэнэ: 16«Тэрэ үдэрнүүдэй һүүлдэ тэдэнтэй баталагдаха хэлсээн энэ байна: хуулинуудаа тэдэндэ һануулхаб, һанаа сэдьхэлдэнь бэшэхэб гэжэ Дээдын Эзэн хэлэнэ. 17Тэдэнэрэй нүгэлнүүдые би хүлисэхэб, харата муухай хэрэгүүдыень дахин һануулхагүйб»+. 18Нүгэлнүүдэй хүлисэгдэһэн хойно тэдэнэй түлөө дахин үргэл хэхэ хэрэггүй юм.

Бурханай хажуудань ябаял

19Аха дүүнэрни, Иисусай үхэлэй ашаар бидэ Нангин Газарта орохо дүүрэн эрхэтэйбди+. 20Тэрэ болбол хүшэгэй саагуур – өөрынгөө махабад бэеэр – бидэндэ шэнэ, мүнхын амидаралда хүргэдэг харгы зам нээгээ+. 21Бидэ Бурханай гэр хараха агууехэ санаартатайбди. 22Тиимэһээ үнэн сэдьхэлтэйгээр, дүүрэн һүзэг этигэлтэйгээр, бузар һанал бодолнуудһаан сэбэрлэгдэһэн зүрхэ сэдьхэлтэйгээр, сэбэр уһаар угаагдаһан махабад бэетэйгээр Бурханай ойро ошоёл+. 23Бурхан найдуулһанаа дүүргэхэ гэжэ этигэлтэй байгаа юм хадаа этигэжэ байһан тэрэ найдуулгаяа бата баримталан ябаял+. 24Хүнүүдэй бэе бэедээ анхарал табижа, бэе бэедээ инаг хайраяа харуулхадань, дэмбэрэлтэй һайхан юумэ хэхэдэнь туһалжа байял. 25Маанадай зариман суглаагаа хаяжа ошодог заншалтай. Тиигэхэеэ болёод, орондонь Дээдын Эзэнэй ерэхэ Үдэрэй ойртохо туһамынь бэе бэеэ бүри ехээр зоригжуулжа, урмашуулжа байял+.

26Үнэн зүбые мэдэрһэн хойноо бидэнэй зорюута нүгэл шэбэл хэжэ ороболнай нүгэлнүүдые арилгаха тахил дахин бидэндэ байхагүйл+. 27Тиимэһээ зарга шүүбэриин болохые, Бурханда эсэргүүсэһэн хүнүүдые һүнөөхэ дошхон галые айжа байгаад хүлеэхэмнай үлэнэ гээшэ. 28Моисейн Хуули буруушааһан хүн хоёр гурбан хүнэй гэршэлбэл, ямаршье үршөөл хайрагүйгөөр үхэлөөр хэһээгдэдэг. 29Зүгөөр Бурханай Хүбүүндэ зэбүүрхэдэг, өөһэдыень нүгэлнүүдһээнь арилгаһан Бурханай хэлсээнэй шуһые нангин юумэн гэжэ тоодоггүй хүнүүд, үршөөл хайрын Һүлдые доромжолдог хүнүүд тэрээнһээ долоон доро хэһээлтэдэ хүртэхэ ёһотой юм!+
30«Би үһөөгөө абахаб, би ашыень харюулхаб», баһа «Дээдын Эзэн арад зоноо шүүхэ», – гэжэ хэлэгшые бидэ мэдэнэбди+. 31Амиды Бурханай гартань орохонь аймшагтай юм!+

32Таанадтай урдань юунэй тохёолдоһые һанаандаа оруулагты. Бурханай гэрэл туяагай таанадые гэрэлтүүлхэдэ, таанад зоболонгуудые дабан, агууехэ баатаршалга гаргабат. 33Таанадые урдань хүнүүд гомдохоодог, доромжолдог бэлэй, тиимэһээ тон тиигэжэ доромжолуулжа байһан хүнүүдые таанад хамгаалхада бэлэн байдаг бэлэйт. 34Таанад түрмэдэ һууһан хүнүүдэй зоболонгые хубаалсадаг, зөөри зөөшыетнай буляажа абахадань, баяртай байдаг һэнта, юундэб гэхэдэ, таанад тэнгэридэ хэтэдээ оршодог бүри һайн зөөри зөөшэтэй байһанаа мэдэжэ байгаат+. 35Зоригоо бү алдагты, тиигэбэл агууехэ шагналда хүртэхэт. 36Бурханай эрхэ хүсэлые бэелүүлэн, найдуулһан юумыень абаха гэбэл, таанад тэсэбэритэй байха ёһотойт. 37Үшөө нэгэ хэды болоод, уданшьегүй һаатангүй Заларан ерэгшэ ерэхэл. 38Үнэн сэдьхэлтэнгүүд этигэл һүзэгөөрөө амидаржа байха, хэрбээ хэн нэгэнэй таталзабалнь, би тэрэниие һайшаахагүйб+.

39Бидэ татагалзан хосорогшод бэшэбди. Харин һүзэг этигэлтэй зомди, абарагдахабди.

11

Һүзэг этигэл

11^1Һүзэг этигэлтэй байхань найдажа байһан юумэндээ бата һаналтай байха, нюдөөрөө харадаггүй юумэнүүдтэ найдажа байха гээшэ+. 2Һүзэг этигэлээрээ манай үбгэ эсэгэнэр Бурханай һайшаалда хүртэһэн байна.

3Һүзэг этигэлээрээ бидэ Бурханай үгөөр замбуулин зохёон бүтээгдээ гэжэ мэдэрнэбди, тиимэһээл нюдэндэмнай харагдадаг юумэнүүд харагдадаггүй юумэнүүдһээ бии болоо юм+.

4Һүзэг этигэлээрээ Авель Каинһаа үлүү һайн үргэл Бурханда асарһан байгаа. Бурхан өөрөө тэрэнэй үргэлые һайшаажа, һүзэг этигэлээрнь Авелиие үнэн сэдьхэлтэн байна гэжэ һайшаагаа юм. Авелиин үхэһэншье һаа, этигэл һүзэгынь мүнөө хүрэтэр маанадые һургажа байна+.

5Һүзэг этигэлэйнгээ ашаар Енох үхэлтэй уулзаагүй. Үнэндөө болбол Бурхан тэрэниие дээшэнь дэгдээгээ, хэншье Енохые оложо шадаагүй юм. Дэгдүүлхынгээ урда тээ Енох Бурханай һайшаалда хүртөө гэжэ Нангин Бэшэгтэ бэшээтэй байдаг. 6Һүзэг этигэлгүй хүнүүдэй хэнииньшье Бурханай һайшаалда хүртэжэ шадахагүй: Бурханда ерэжэ байһан хүн Бурхан бии, тэрэниие бэдэржэ байһан хүнүүдэй ашыень тэрэ харюулха гэжэ һүзэглэжэ байха ёһотой.

7Ерээдүйдэ тохёолдохо уһан галаб тухай хэнэйшье уридшалан мэдээгүй байхада Ной этигэл һүзэгөөрөө Бурханһаа һэргылэмжэ абаад, Бурханай үгөөр байжа, өөрыгөө болон өөрынгөө гэр бүлые абарха корабль бариһан байна. Эсэстэнь, газар дэлхэйнхид гэмнэгдээд, Ной этигэл һүзэгөөрөө Бурханһаа үнэн сэдьхэлдэ хүртэбэ.

8Бурханай үгэхэб гэжэ найдуулһан орон нютаг руу ошо гэжэ Бурханай уряалхада Абраһам этигэл һүзэгөөрөө үгыень дуулаһан байна. Хайшаашье ошохо байһанаа мэдэнгүй, тэрэ өөрынгөө орон нютагые орхёо бэлэй. 9Бурханай үгэхэб гэжэ найдуулһан орон нютагта тэрэ баһал Бурханай найдуулгада хүртэһэн Исаак Иаков хоёртойгоо этигэл һүзэгөөрөө хариин хүндэл майханууд соо амидардаг һэн. 10Бурханай зохёон бодхооһон бата һууритай хотые Абраһам хүлеэжэ байгаа+.

11Абраһамай ехэ наһатай болоод, Саррын үри багагүй байһаншье хада, тэдэнэр этигэл һүзэгөөрөө үхибүүтэй болоо. Бурхан найдуулһанаа бэелүүлхэ гэжэ Абраһам ехэ этигэжэ байгаа. 12Үхэхын наана болоод байһан ганса Абраһамһаа огторгойн мүшэдтэл адли, далайн эрьеын элһэндэл адли тоогүй олон үри һадаһад түрэһэн байгаа+.

13Тэдэ булта этигэл һүзэгтэйгөөр наһа бараа. Тэдэнэр Бурханай найдуулһан юумэндэ хүртэнгүй үхэһэншье һаа, тэрэ найдуулгыень холоһоо хаража баясадаг бэлэй, өөһэд тухайгаа бидэ газар дэлхэй дээрэ хариин хүнүүд, ерүүл хүнүүд гээшэбди гэжэ хэлэдэг бэлэй+. 14Тиигэжэ хэлэдэг хүнүүд өөрынгөө орон нютагые бэдэржэ байнабди гэжэ элеэр харуулна. 15Өөһэдынгөө орхижо ошоһон орон нютаг тухай тэдэнэр һанадаг байбал, һөөргөө бусажа ерэхэ аргатай байха һэн. 16Харин тэдэнэр үлүү һайн, тэнгэриин орон нютагта зорижо байба. Тиимэһээ Бурхан тэдэнэй Бурханби гэхэдээ тэдэнһээ эшэдэггүй: Бурхан тэдэ зондо хото бэлдээд байна.

17Бурханай Абраһамые туршахадань, этигэл һүзэгөөрөө тэрэ Исаак хүбүүгээ тахил болгон үргөө. Бурхан Абраһамда найдуулга үгөө, тиимэһээ Абраһам ганса хүбүүгээ тахил болгон үргэхэдэ бэлэн байгаа+. 18«Исаагаар дамжан, ши минии үгэхэб гэһэн үри хүүгэдтэй болохош», – гэжэ Бурхан тэрээндэ хэлэбэ. 19Исаагай үхэбэлнь Бурхан тэрэниие амидыруулха аргатай гэжэ Абраһам һанажа байгаа, тиин Абраһам Исаагые үхэлһөө бусаажа абаа гэжэ хэлэхэдэ болохо+.

20Исаак ерээдүйдэ этигэн, Иаков Исав хоёрые үршөөлдөө хүртөөһэн байгаа.

21Иаков наһа барахынгаа урда тээ этигэл һүзэгтэйгөөр Иосифой хүбүүдые бултыень буян хэшэгтээ хүртөөгөөд, таягаа тулажа байгаад Бурханда мүргэһэн байна.

22Иосиф наһа баража байхадаа, Израилиин хүбүүдтэ Египедые орхижо ошохыень этигэл һүзэгтэйгөөр дурадхаад, шарилыень хаана табихаб гэһэн захяа орхиһон юм.

23Этигэл һүзэгтэйгөөр Моисейн аба эжынь хүбүүгээ түрэхэһөөнь эхилжэ гурбан һара хоргодуулжа байба. Тэдэнэр үхибүүнэйнгээ һайхан байхыень хараад, хаанай захиралтатай зүрилдэхэеэ айгаагүй+. 24Моисей наһаяа хүсэхэдөө, этигэл һүзэгөөрөө фараоной басаганай хүбүүн гэжэ нэрлүүлхэеэ арсаба. 25Тэрэ богони хугасаанда нүгэлтэй амидаралтай байжа аяшаахын орондо Бурханай арадтай зобохонь дээрэ гэжэ тоолобо+. 26Христосой түлөө зобохо гээшэ бүхы Египедэй баялигһаа үлүү ехэ баялиг гэжэ Моисей бодожо байгаа, ушарынь гэхэдэ, тэрэ ерээдүйдэ харюулха шагналаа хаража байгаа бэлэй+. 27Тэрэ этигэл һүзэгөөрөө хаанай уур сухалһаа айнгүй, Египедые орхёо һэн. Нюдэндэ харагдадаггүй Бурханиие хаража байһандал тэрэ бата хатуу байгаа һэн. 28Этигэл һүзэгөөрөө тэрэ Паасхын баярые тогтоогоод, үхэлэй Эльгээмэлэй израильшуудай ууган хүбүүдтэнь хүрэнгүй үнгэрхын тула шуһаар үүдээ сасахыень арад зондоо захираа.

29Этигэл һүзэгөөрөө израильшууд Улаан далайе хуурай газар мэтэл гаталба, харин египедэй сэрэгшэдэй тон тиимээр гаталжа туршахадань, уһан хана тэдэниие хушаба.

30Израильшууд долоон үдэрэй туршада Иерихониие тойрожо ябаад, этигэл һүзэгөөрөө ханануудыень унагаагаа. 31Янхан эмэ Раав этигэл һүзэгөөрөө израилиин тагнуулшадые һайнаар угтан абаһандаал Бурханай үгые дуулаагүй хүнүүдтэй хамта хосороогүй+.

32Үшөө юун тухай хэлэхэбиб? Гедеон, Барак, Самсон, Иеффай, Давид, Самуил, бусадшье лүндэншэд тухай хөөрэхэдэмни саг хүрэхэгүй. 33Тэдэнэр этигэл һүзэгөөрөө хаан оронуудые дайлан диилэдэг, үнэн зүб юумэ хэдэг, Бурханай найдуулһан юумэндэ хүртэдэг, арсалануудай амыень хаадаг, 34галзуу гал унтараадаг, жадын эриһээ зайсадаг, һулахан бирагүй байгаад, шадалтай болодог, байлдаанда бүхэ байдаг, хариин сэрэгүүдые дарадаг бэлэй. 35Эхэнэрнүүдэй этигэл һүзэгэйнь ашаар үхэһэн түрэлхидыень амидыруулдаг байгаа.

Нүгөө зариман бүри һайн амидаралда хүртэхын тулада сүлөөлэлгэһөө арсан, тамалуулагдан үхэдэг һэн. 36Зарим хүнүүд доромжолуулаад, сохюулаад, баһа гэнжэндэ хүлюулээд, түрмэдэ һуудаг бэлэй+. 37Нүгөөдүүлынь шулуугаар шэдэдэг, хюрөөгөөр хоёр болгон таһалдаг, жадаар хадхан аладаг бэлэй. Тэдэнэр хониной гү, али ямаанай арһаар бэеэ орёогоод, дуталдан, хашуулан мүрдүүлэн, гомдохуулан тэнэдэг байгаа. 38Бүхы газар дэлхэйн хүнүүд тэдэнэй хаананьшье хүрэхэгүй! Гэхэдэ тэдэнэр сүл губяар болон хада уулаар тэнэжэ ябаа, агы нүхэнүүдтэ болон жалгануудта амидаржа байгаа.

39Этигэл һүзэгөөрөө тэдэнэр булта Бурханай һайшаалда хүртэһэншье һаа, Бурханай найдуулһан юумэндэ хүртөөгүй юм. 40Ушарынь юун бэ гэхэдэ, Бурхан бидэндэ үлүү һайн юумэ түлэблөөд байна. Бидэнтэйл хамта тэдэниие эрхим түгэс болгохонь Бурханай зорилго мүн+.

12

Эзэн Бурхан манай Эсэгэ мүн

12^1Маниие тойроод үүлэндэл мэтэ олон гэршэнэр байна. Тиимэһээ бидэ замдамнай һаатуулжа байһан бүхы юумэнүүдһээ, тиихэдэ бидэниие амарханаар хүлижэрхидэг нүгэлһөө сүлөөлэгдэжэ, урдамнай байһан, бидэндэ заяагдаһан замаар ябаял+. 2Һүзэг этигэлэймнай эхи татаһан, тэрэнииемнай түгэс түгэлдэр болгоһон Иисусые шэртэжэ байял. Ерээдүйдэ үзэгдэхэ баярай түлөө тэрэ өөрыгөө гутаалгахаяа айнгүй, хэрээһэндэ хадуулжа үхөөд, Бурханай баруун талада һуугаа+.

3Нүгэлтэнүүдэй зүгһөө тэрэ аргагүй ехэ зэбүүрхэл үзэжэ, хэды ехэ зоболон дабажа гарааб гэжэ бодожо үзыт. Тиимэһээ таанад урмаа бү хухарагты. 4Нүгэлтэй эсэргүүсэн тэмсэжэ байхадаа, таанад үшөө үхэтэрөө тулалдаагүй ха юмта+. 5Бурханай таанадые, өөһэдынгөө хүбүүдые, урмашуулан иигэжэ хэлэһые таанад мартаа аалта? «Хүбүүмни, Эзэн Бурханай шамда юумэ захижа байхадань, анхаралаа хандуулаарай, шамайе шүүмжэлэн элирүүлхэдэнь, урмаа хухарангүй байгаарай». 6Ушарынь гэхэдэ, Эзэн Бурхан өөртэнь хайратай баһан хүнөөл хэһээдэг, өөрынгөө хүбүүн гэжэ тоолоһон хүнөөл сохидог юм.

7Журамтай болохын тула хэһээхэдэнь тэсэбэритэй байгты, Бурхан таанадые өөрынгөө хүбүүд гэжэ тоолоно ха юм. Эсэгынгээ хэһээлтэдэ ороогүй ямар нэгэн хүбүүн олдохо аал+? 8Бүхы үхибүүдтэнь лэ адли хэһээгдээгүй юм һаа, таанад бодото хүбүүдынь бэшэт, тиимэһээ энэ ушарта Бурхан танай хуулита эсэгэ бэшэ гээшэ. 9Газар дэлхэйдэхи эсэгэнэрэйнгээ маанадые хэһээхэдэ бидэ тэдэниие хүндэлдэг һэмди. Тиимэһээ бидэ тэнгэриин Эсэгынгээ мэдэлдэнь бүрин байха ёһотой бэшэ аалди. 10Газар дэлхэйдэхи эсэгэнэрнай маанадые газар дэлхэйдэхи ажамидаралаймнай түлөө өөһэдынгөө дураар хэһээдэг байгаа, харин Бурхан бидэнэй аша туһада, арюун нангин юумэндээ хүртөөхын тула бидэниие хэһээнэ гээшэ. 11Хэһээлгэжэ байха үедөө бидэ баярладаггүй, харин уйдадаг зантайбди. Тиин һүүлдэнь тэрэ хэһээлтэ ухаантай болоһон хүнүүдтэ үнэн сэдьхэлтэнэй амидаралай амгалан үрэ дүн асардаг юм.

Захяа ба һэргылэмжэнүүд

12Эсэһэн гарнуудаа дээшэнь һарбайгты, һуларһан үбдэгүүдээ бэхижүүлэгты. 13Дохолон хүлтнай гэмтэнгүй, бүри эдэгэжэ байхын тулада таанад сэхэ замаар ябажа байгты.

14Хүн бүхэнтэй эбтэй эетэй байхые, арюун амидаралтай һуухые оролдожо байг, тиигээгүй хүнүүд Эзэн Бурханиие харахагүй+. 15Хэн нэгэнэй Бурханай үршөөл хайраһаа хаһагдан үлэшэхэгүйень ойлгожо байгты. Хэн нэгэнэй хорото ургамалдал адли гэм хүргэжэ, олон хүнүүдые бузарлажа байхагүйень обёоржо байгты+. 16Ууган хүбүүнэй эрхые нэгэ бариха хоолоор худалдажархидаг забхай, тиихэдэ Бурханһаа холодоһон Исавтай адли хүн таанадай дунда бү байг+. 17Тэрэ эсэгынгээ буян хэшэгтэ хүртэхэ хүсэлэнтэй байһаншье һаа, нулимсаа гарган алдуугаа заһаха гэжэ оролдоһоншье һаа, хэһэн алдуугаа заһажа шадаагүй, тиимэһээл эсэгэнь тэрэниие угтажа абаагүй гэжэ таанад мэдэнэт.

18Израилиин арадтал адли аһажа байһан галтай Синай хадада, харанхыда, боро хараанда, шуурганда, 19бүреэгэй дуугархада, дуунуудай шууяандашье таанад ерээгүйт. Хүнүүд тэрэ дуу дуулахадаа ондоо нэгэшье үгэ хэлэнгүй байхыень гуйжа байгаа, 20ушарынь ямар бэ гэхэдэ, «Ан амитаншье энэ хадын хаяае гэшхэбэл үхэтэрөө шулуудуулха» гэжэ хэлэхэдэнь, тэдэ хүнүүд тэсэхэ аргагүй байгаа. 21Энэ үзэгдэлэй ехэл һүртэй байһан хадань Моисейшье: «Би айн һүрдэжэ, һалаганажа байнаб», – гэжэ хэлээ бэлэй.

22Таанад Синай хадада, амиды Бурханай хотодо, тэнгэриин Иерусалимда, үй түмэн Бурханай Эльгээмэлнүүдэй баярай суглаанда ерээт+. 23Нэрэнүүдынь тэнгэридэ бэшэгдэһэн Бурханай эгээн түрүүшын һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй гэшүүдынь болон таанад ерээт. Таанад бүхы хүнүүдэй Зарга шүүгшэ болохо Бурханда, эрхим түгэс болоһон үнэн сэдьхэлтэнүүдэй һүлдэнүүдтэнь ерээт+. 24Таанад Авелиин сасаһан шуһанда ороходоо бүри һайн юумэнүүдые үгэхөөр найдуулан Шэнэ Хэлсээе баталһан Иисусай сасагдаһан шуһанда ерээт+.

25Дээдын Эзэнэй хэлэхэдэнь, шагнахагүйбди гэжэ бү арсаарайгты. Тэрэнэй газар дэлхэй дээрэ хэлэхэдэнь, шагнангүй өөрыень буруушааһан хүнүүд хэһээлтэһээ мултараагүй юм. Харин тэнгэриһээ хэлэхэдэнь арсабал, хэһээлтэһээ бүришье мултархагүйбди+. 26Урдань тэрэнэй абяан газар дэлхэйе хүдэлгөө, харин мүнөө тэрэ: «Үшөө дахин би ганса газарые бэшэ, огторгой тэнгэриие хэлбэлзүүлхэб», – гэжэ үгөө үгэһэн байна. 27Тэрэ хэлэһэниинь зохёон бүтээгдэһэн юумэнүүд сооһоо хубилгаха аргагүй юумэнүүдынь үлэжэ, харин хубилгагдаха юумэнүүдынь һүнэн хосорхо гэһые тайлбарилна.

28Хубилгаха аргагүй хаан орониие эзэлээд, бидэ баяр баясхалангаар дүүрэн байял. Бурханда хүндэтэйгөөр хандан, һүгэдэн, тэрээндэ һайшаагдажа баймаар алба хэжэ байял. 29Ушарынь гэхэдэ, манай Бурхан үнэхөөрөө һүнөөдэг гал дүлэн гээшэ.

13

Бурханда яажа һайшаагдахаб

13^1Христосой һүзэглэгшэдтэл бэе бэедээ хайратай байгты+. 2Аяншадые гэртээ угтан оруулхаяа бү мартагты. Тиигэжэ зарим хүнүүд өөһэдөөшье мэдэнгүй Бурханай Эльгээмэлнүүдые гэртээ айлшалуулһан байна+. 3Түрмэдэ һууһан хүнүүд тухай тэдэнтэй суг хаагдаһан мэтэл һанажа байгты. Зобожо байһан хүнүүдтэй адли зоболсон, тэдэндэ һанаагаа табижа байгты+.

4Гэр бүлэ бүхы талаһаа үнэн сэхэ байг, үбгэн һамган хоёр бэе бэедээ шударга байг. Бурхан забхай ба ташаяаралдадаг зониие гэмнэхэ юм+.

5Алта мүнгэндэ шунангүй, бии юумээрээ сэдьхэл дүүрэн байгты. Ушарынь гэхэдэ, «Би шамайе хэзээшье орхихогүйб, би шамайе хэзээшье хаяхагүйб», – гэжэ Бурхан хэлээ+. 6Тиимэһээ: «Бурхан минии туһалагша гээшэ, би айхагүйб. Хүн намда юу хэжэ шадахаб?» – гэжэ бидэ зоригтойгоор хэлэхэбди.

7Таанадта Бурханай үгэ хэлэдэг байһан хүтэлэгшэдөө һанагты. Тэдэнэй яажа амидаржа, яажа наһа бараһыень хараад, этигэл һүзэгыень һажаажа ябагты+. 8Тэрэ этигэл һүзэгынь болохо Иисус Христос үсэгэлдэр, мүнөөдэршье, хэтын хэтэдэ хубилхагүй юм. 9Тиимэһээ элдэб янзын һургаалнуудһаа зайсан, үнэн зүб замаар ябагты. Эдеэ хоол тухай гуримуудые сахихые бү оролдогты, тэдэ гуримууд хүнүүдтэ ямаршье аша туһагүй байгаа, харин Бурханай хайра үршөөлөөр сэдьхэл зүрхэнтнай бэхижэбэл һайн гээшэ+.

10Майханда алба хэжэ байһан санаартад үргэлэй шэрээ дээрэһээ манай үргэһэн юумэнһээ абажа эдихэ эрхэгүй юм. 11Ушарынь юун бэ гэхэдэ, ахамад санаарта амитадай шуһые нүгэлнүүдэй түлөө үргэхэеэ Хамагай Нангин газарта абажа ородог, тиихэдэнь амитадай бэенүүдые отогһоо гаргаад шатаадаг юм. 12Тиимэһээ Иисусшье арад зоноо шуһаараа арюудхахын тула хотоһоо гаргуулжа үхэһэн байгаа+. 13Бидэшье тэрэниие угтан хотоһоо гаража, доромжолуулгыень хубаалсаял+. 14Бидэ газар дэлхэй дээрэ хододоо оршодог хотогүйбди, бидэ ерээдүйн хото бэдэржэ байнабди. 15Тиимэһээ Иисусаар дамжуулан магтаалай үргэл Бурханда хододоо асаржа байял, тэрэниие Дээдын Эзэн гэжэ зүбшөөн үреэлээрээ үргэл асаржа байял. 16Һайниие хэжэ, бэе бэедээ туһалхые бү мартагты. Эдэ болбол Бурханда һайшаагдадаг үргэл гээшэ.

17Өөһэдынгөө хүтэлэгшэдэй мэдэлдэ байгты, захиралтануудыень дүүргэжэ байгты. Тэдэнэр һүүлдэнь алба хэһэн тухайгаа Бурханай урда тоосоо хэхэ ёһотой юм хадаа танай зүрхэ сэдьхэлдэ үргэлжэ һанаагаа табидаг юм. Хэрбээ таанадай хүтэлэгшэдэйнгөө үгөөр байбалтнай, тэдэнэр баяртайгаар ажалаа хэхэ, үгы болбол, тэдэнэр гунигтайгаар үүргэеэ дүүргэжэ байха, тиимэ ажал хэрэгынь таанадта ашаг туһагүй юм.

18Үргэлжэ зүб юумые хэхэ гэжэ оролдон, арюун сэдьхэлтэй байнабди гэжэ бидэ өөһэд тухайгаа найданабди. Тиимэһээ бидэнэй түлөө зальбаржал байгты+. 19Илангаяа, таанадта түргэн бусажа ошохымни түлөө бүри һайса зальбархыетнай гуйнаб.

Түгэсхэлэй зальбаралга

20-21Өөрынгөө шуһанай сэнгээр мүнхын хэлсээе оложо абаһан хонидой агууехэ Адуулагшые, Манай Дээдын Эзэн Иисусые Бурхан амидыруулаа юм. Энхэ тайбанай эрхэ хүсэлыень таанадай бэелүүлхын тула Бурхан таанадые хэрэгтэй һайн һайхан юумээр хангаг лэ, тиин өөртэнь һайшаагдадаг юумые Иисус Христосоор дамжуулан таанад соо бүтээг лэ. Христосто хэтын хэтэдэ алдар соло! Болтогой!+

Түгэсхэлэй үгэнүүд

22Аха дүүнэрни, энэ урмашуулха зорилготой хандалга би тобшохоноор бэшээб, тиимэһээ тэсэбэритэйгээр шагнажа хайрлыт даа. 23Манай дүү Тимофей түрмэһөө гараа гэжэ мэдэжэ байгты. Хэрбээ тэрэнэй һаяар хүрэжэ ерэбэлнь, би тэрээнтэй хамта таанадаа эрьехэб+.

24Өөһэдынгөө бүлгэмүүдэй хүтэлэгшэдтэ болон Бурханай хүнүүдтэ бултандань бидэнһээ мэндые дамжуулаарайгты. Италиин һүзэглэгшэд таанадта баһал мэндые дамжуулжа байна.

25Та бүхэнтэй Бурханай үршөөл хайра байхань болтогой.

* Тэнгэриин хилээмэн.

+ 1:2 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:20, Марк 12:7, Иоанн 1:3, 1 Коринф 8:6, Колоссынхидтэ 1:16

+ 1:3 2 Коринф 4:4, Колоссынхидтэ 1:15, Марк 16:19, Элшэнэрэй 7:55-56, Римэйхиндэ 8:34

+ 1:4 Эфесэйхиндэ 1:21, Филиппынхидтэ 2:9
+ 1:5 Элшэнэрэй 13:32-33, Евр 5:5,
+ 1:13 Евр 10:13
+ 2:4 Элшэнэрэй 2:22, Элшэнэрэй 2:43
+ 2:5 Евр 1:6
+ 2:8 1 Коринф 15:25

+ 2:9 Иоанн 8:54, Иоанн 17:1, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:21, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

+ 2:10 Римэйхиндэ 11:36, Евр 5:9

+ 2:11 Евр 13:12, Мат 28:10, Марк 3:35, Иоанн 20:17, Римэйхиндэ 8:29

+ 2:14 Иоанн 1:14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:2, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:7, Тимофейдэ 1-дэхи 3:16, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:8, 1 Коринф 15:54-55

+ 2:17 Филиппынхидтэ 2:7
+ 2:18 Лука 22:28
+ 4:1 Евр 12:15
+ 4:3 Евр 3:11
+ 4:6 Евр 3:19
+ 4:12 Эфесэйхиндэ 6:17, Гэршэлгэ 1:16

+ 4:14 Евр 2:17-18, Эфесэйхиндэ 4:10, Евр 7:26

+ 4:15 Лука 23:41, Иоанн 8:46, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:22, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:5, 2 Коринф 5:21

+ 4:16 Эфесэйхиндэ 3:12, Евр 10:19
+ 5:1 Евр 8:3
+ 5:2 Евр 7:28
+ 5:3 Евр 7:27
+ 5:5 Иоанн 8:54, Элшэнэрэй 13:32-33, Евр 1:5
+ 5:6 Евр 7:17, Евр 7:21
+ 5:7 Мат 26:39, Марк 14:35, Лука 22:41,
+ 5:8 Римэйхиндэ 5:19, Филиппынхидтэ 2:8
+ 5:9 Евр 2:10
+ 5:11 Пётрой 2-дохи хандалга 3:16

+ 5:12 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:2, 1 Коринф 3:1-2

+ 5:14 Эфесэйхиндэ 4:13

+ 6:1 Евр 9:14

+ 6:2 Элшэнэрэй 8:17, Элшэнэрэй 19:4-5, Элшэнэрэй 10:42, Элшэнэрэй 17:31

+ 6:4 Евр 10:29
+ 6:8 Мат 13:7, Мат 3:12
+ 6:10 Мат 10:42

+ 6:11 Римэйхиндэ 5:2-5, 2 Коринф 1:22, 2 Коринф 5:5, Эфесэйхиндэ 1:14

+ 6:12 Евр 13:7
+ 6:13 Лука 1:73-75
+ 6:19 Евр 9:7
+ 6:20 Евр 4:14, Евр 8:1, Евр 9:24-25
+ 7:6 Римэйхиндэ 4:3, Галадуудта 3:16
+ 7:14 Мат 1:3, Лука 3:3
+ 7:17 Евр 5:6
+ 7:18 Римэйхиндэ 8:3, Галадуудта 4:9
+ 7:19 Евр 9:9, Евр 10:1
+ 7:21 Евр 5:6
+ 7:22 Евр 6:11

+ 7:25 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:1, Римэйхиндэ 8:34

+ 7:26 Эфесэйхиндэ 4:10, Евр 4:14
+ 7:27 Евр 5:3, Евр 9:12, Евр 10:10
+ 7:28 Евр 5:2
+ 8:1 Марк 16:19, Евр 1:3
+ 8:2 Евр 9:24
+ 8:3 Евр 5:1, Эфесэйхиндэ 5:2
+ 8:5 Колоссынхидтэ 2:17, Евр 10:1,
+ 8:6 2 Коринф 3:6, Евр 9:15
+ 8:7 Евр 7:11
+ 8:8 Евр 10:16-17, Лука 22:20, 2 Коринф 3:6
+ 9:7 Евр 6:19
+ 9:8 Евр 10:20
+ 9:9 Евр 7:19, Евр 10:1
+ 9:10 Марк 7:4
+ 9:11 Евр 7:27, Евр 10:10

+ 9:14 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:18-19, Евр 6:1, Гэршэлгэ 7:14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:7, Эфесэйхиндэ 5:26

+ 9:15 Евр 8:6, Тимофейдэ 2-дохи 1:1, Тидтэ 1:2

+ 9:23 Евр 8:5

+ 9:24 Евр 8:2

+ 9:26 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:5, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:18

+ 9:27 Мат 16:27

+ 9:28 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:24, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:18, Тидтэ 2:13, Элшэнэрэй 1:11, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:16-18

+ 10:1 Колоссынхидтэ 2:17, Евр 8:5, Евр 7:19, Евр 9:9

+ 10:10 Мат 26:26, 1 Коринф 11:24, Евр 7:27, Евр 9:9

+ 10:12 Марк 16:19, Евр 1:3
+ 10:13 Евр 1:13
+ 10:17 Евр 8:10-12
+ 10:19 Эфесэйхиндэ 3:12, Евр 4:16
+ 10:20 Евр 9:8, Иоанн 14:6

+ 10:22 Иоанн 13:8, 1 Коринф 6:11, Эфесэйхиндэ 5:26, Тидтэ 3:5

+ 10:23 Евр 4:14, 1 Коринф 1:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:24, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:3

+ 10:25 Элшэнэрэй 2:42, Римэйхиндэ 13:11, 1 Коринф 3:13

+ 10:26 Марк 3:29, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:16

+ 10:29 Евр 6:4-6
+ 10:30 Римэйхиндэ 12:19
+ 10:31 Лука 12:5

+ 10:34 Мат 25:36, Мат 5:12, Мат 6:20, Мат 19:21, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:4, Колоссынхидтэ 1:5

+ 10:38 Римэйхиндэ 1:17, Галадуудта 3:11
+ 11:1 Римэйхиндэ 8:24, 2 Коринф 4:18
+ 11:3 Пётрой 2-дохи хандалга 3:5

+ 11:4 Мат 23:35, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:12

+ 11:10 Евр 12:22, Гэршэлгэ 21:2
+ 11:12 Римэйхиндэ 4:19,
+ 11:13 Мат 13:17, Лука 10:24,
+ 11:17 Римэйхиндэ 9:7
+ 11:19 Римэйхиндэ 4:17-19
+ 11:23 Элшэнэрэй 7:20
+ 11:25 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:17
+ 11:26 Евр 13:13
+ 11:31 Мат 1:5, Яковай хандалга 2:25
+ 11:36 Мат 21:35, Марк 16:18
+ 11:40 Филиппынхидтэ 3:12, Евр 12:23
+ 12:1 1 Коринф 9:24

+ 12:2 Евр 2:10, Лука 24:26, Филиппынхидтэ 2:8, Марк 16:19, Евр 1:3

+ 12:4 Тимофейдэ 1-дэхи 4:10
+ 12:7 Гэршэлгэ 3:19
+ 12:14 Мат 5:8
+ 12:15 Евр 4:1,
+ 12:16 Евр 13:4,

+ 12:22 Галадуудта 4:26, Гэршэлгэ 14:1, Гэршэлгэ 21:2, Иудын хандалга 1:14

+ 12:23 Лука 10:20, Филиппынхидтэ 3:12, Евр 11:40

+ 12:24 Евр 8:6, Евр 9:15, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:2,

+ 12:25 Евр 2:3

+ 13:1 Иоанн 13:34, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:22, Пётрой 2-дохи хандалга 1:7, Римэйхиндэ 12:10, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:9

+ 13:2 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:9,
+ 13:3 Мат 25:36, Евр 10:34
+ 13:4 1 Коринф 7:38, 1 Коринф 6:9

+ 13:5 Мат 6:19, Мат 6:25, Тимофейдэ 1-дэхи 3:1, Тимофейдэ 1-дэхи 6:7-9,

+ 13:7 Евр 6:12
+ 13:9 Колоссынхидтэ 2:16
+ 13:12 Мат 21:39, Марк 12:8

+ 13:13 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:14, Евр 11:26

+ 13:18 Эфесэйхиндэ 6:19, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:25, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:1, Элшэнэрэй 23:1, Элшэнэрэй 24:16

+ 13:20 Римэйхиндэ 15:33, Иоанн 10:11, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:4,

+ 13:23 Элшэнэрэй 16:1

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Еврейнүүдтэ

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков